ZAKTUALIZOWANA BAZA INSTYTUCJI ZAJMUJĄCYCH SIĘ PRZECIWDZIAŁANIEM PRZEMOCY W RODZINIE,

KAMPANIA PROFILAKTYCZNA „PRZEMOC W RODZINIE”

3 lipca 2020

W ramach edukacji społeczności lokalnej w zakresie zjawiska „Przemocy w Rodzinie” przeprowadzono kampanię profilaktyczną, w którą włączyli się uczniowie szkoły Podstawowej w Wietrzychowicach.
Zespół Interdyscyplinarny do spraw Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dziękuje za zaangażowanie i ciekawe prace.

Całą kampanię profilaktyczną można zobaczyć na naszej stronie FB

Linki do strony poniżej:

SPRAWOZDANIE ZA MIESIĄC CZERWIEC

2 lipca 2020

W miesiącu czerwcu, pomimo utrudnień związanych z sytuacją epidemiologiczną, która panuje w naszym kraju, zajęcia w Klubie Seniora w Miechowicach Wielkich odbywały się, lecz z zachowaniem ostrożności oraz przestrzeganiem zasad bezpieczeństwa narzuconych przez Ministerstwo Zdrowia. W celu niwelowania zagrożeń związanych z koranawirusem Członkowie Klubu przestrzegali zasad związanych z zachowywaniem wszystkich środków ostrożności min. stosowali środki ochrony osobistej jak maseczki, przyłbice, dezynfekowali ręce, a także zachowali odpowiedni dystans odległości między sobą. Ponadto do Klubu Seniora nie mogli przychodzić Członkowie z niepokojącymi objawami choroby zakaźnej oraz osoby, które miały kontakt z osobą chorą, zakażoną, izolowaną lub kwarantannowaną.

W ramach zajęć plastycznych Seniorzy wykonali szereg rozmaitych prac, takich jak: makiety wiatraków, liście robione z włóczki oraz obrazki z własnoręcznymi filcowymi zdobieniami umieszczonymi na podstawie wykonanej z drewnianych patyczków. Przy tworzeniu tych prac wykazali się własną inwencją twórczą, a także starannością i dokładnością. Dbając o wystrój wnętrza budynku zmienili gazetkę wiosenną na letnią. Wszystkie prace wykonane podczas zajęć zostały udokumentowane na zdjęciach oraz ozdobiły ściany tworząc piękną wystawę w Klubie Seniora.

Członkowie uczestniczyli także w zajęciach muzycznych śpiewając ulubione piosenki biesiadne i religijne nawiązujące do wspomnień i lat młodości. W tym miesiącu była również okazja do świętowania imienin miesiąca. Mimo, że były skromniejsze ze względu na wymogi sanitarne, Seniorzy spędzili ze sobą miło czas śmiejąc się i rozmawiając ze sobą.

Dbając o dalszy czynny rozwój umysłu Członkowie chętnie podejmowali zajęcia związane z aktywnym rozwojem pamięci. W tym celu rozwiązywali krzyżówki, wykreślanki, tworzenie słów z wyrazu , grali w karty, warcaby i szachy. Ćwiczenia umysłowe sprzyjały  integracji i pogłębieniu zażyłości między sobą.

W Klubie Seniora ze względu na wymogi sanitarne nie mogły odbywać się zajęcia kulinarne, ale nie mogło zabraknąć ćwiczeń ruchowych. W celu urozmaicenia przebiegu zajęć, Ośrodek Opiekuńczo Rehabilitacyjny w Jadownikach Mokrych dostarczył do sali gimnastycznej rowerek elektryczny, z którego z chęcią korzystali Członkowie Klubu.

W trakcie ćwiczeń fizycznych została zachowana odpowiednia odległość zgodnie z zasadami bezpieczeństwa.

W miesiącu czerwcu Klub Seniora odwiedziły Panie z Urzędu Gminy w Wietrzychowicach w osobach pani  Doroty Czarna, kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz pani Barbara Kamysz- Wietecha pracownik GOPS.

Troszcząc się o zdrowie Członków Klubu prowadziły rozmowy o ich samopoczuciu w obecnej sytuacji obostrzeń epidemiologicznych. Ponadto Seniorzy otrzymali zaproszenie do teatru z którego na pewno skorzystają w późniejszym i bezpieczniejszym okresie.

W dniu 29 czerwca Wójt Gminy Wietrzychowice. Pan Tomasz Banek, świętował swoje urodziny Z tej okazji delegacja Seniorów osobiście złożyła wizytę, podczas której obdarowała Jubilata przygotowanymi specjalnie z tej okazji kwiatami, laurką oraz wykonanym własnoręcznie upominkiem.

INFORMACJA O ŚWIADCZENIU WYCHOWAWCZYM 500+

24 czerwca 2020

GOPS Wietrzychowice uprzejmie przypomina, że prawo do świadczenia wychowawczego 500+ zostało ustalone na okres do 31.05.2021 roku. W związku z powyższym nie należy składać nowych wniosków na dzieci na które świadczenie jest aktualnie pobierane.

„Przemoc ekonomiczna – ukryta nić zniewolenia”

10 czerwca 2020

Zespół Interdyscyplinarny do Spraw Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w ramach profilaktyki i edukacji społeczności lokalnej zamieszcza artykuł pt. „Przemoc ekonomiczna – ukryta nić zniewolenia”

W związkach, gdzie występuje przemoc ekonomiczna, poczucie zależności ofiary od sprawcy, jego wszechmocy jest zwykle budowane w taki sam sposób, jak w innych rodzajach przemocy. Odmienność problemu przejawia się jedynie w tym, że życie rodzinne kształtowane jest wokół takiej wartości jak pieniądz i dobra materialne, które stanowią podstawę poczucia władzy i wartości sprawcy.

Przemoc ekonomiczna zwykle jest powiązana z innymi rodzajami przemocy, takimi jak przemoc emocjonalna, fizyczna czy seksualna zarówno w swoim aktywnym obrazie, jak i biernym, czyli zaniedbaniu. Może także stanowić autonomiczny rodzaj przemocy zarówno wobec partnera, jak i dzieci, ale także rodziców oraz dziadków. Następstwem tego rodzaju przemocy są problemy emocjonalne lub szerzej – psychiczne i fizyczne – doświadczane przez członków rodziny. Współcześnie przemoc ekonomiczna rozpoznawana jest i ujawniana ze względu na uznawanie znaczącej roli zapewniania członkom rodziny podstawowych środków do życia. Jest to zadanie obejmujące działania pozwalające rodzinie przetrwać na podstawowym poziomie, zapewniając jej mieszkanie, żywność oraz środki finansowe. Jak pisze McMaster w swojej koncepcji rodziny, zabezpieczenie bytu materialnego rodzinie jest koniecznością wynikającą z uczestnictwa w życiu społecznym[1].

Jednakże pojęcie podstawowy poziom nie jest ściśle określone i może być rozumiane jako zapewnienie schronienia, wyżywienia i środków finansowych na najbardziej potrzebne rzeczy materialne i psychiczne, np. edukacja na podstawowym poziomie, ale może także oznaczać zapewnianie dostępu do najbardziej wyrafinowanych dóbr zapewniających komfortowe życie i możliwości rozwoju. Rozróżnienie tego rodzaju bywa użyteczne w pracy z rodziną, w której dochodzi do przemocy. Rezygnacja z przyzwyczajeń wynikających z wysokiego poziomu życia bywa dla ofiar tak samo przerażająca, jak w przypadku braku środków do życia. Dlatego manipulacje środkami materialnymi dokonywane przez sprawców przemocy bywają tak samo dotkliwe w przypadku ubóstwa, jak i zasobności materialnej.

Zdefiniowanie zjawiska

Rozpoznanie przemocy ekonomicznej przysparza nam takich samych problemów, jak i innych form przemocy, dlatego dobre zdefiniowanie jej daje szansę na podjęcie skutecznych sposobów przeciwdziałania. Zwykle opisywana jest jako używanie pieniędzy lub innych wartości materialnych do zaspokojenia potrzeby władzy i kontroli przez sprawcę. Podporządkowanie materialne partnerki lub innych osób w rodzinie sprawia, że czują się one uzależnione od dochodów lub majątku sprawcy lub stają się odpowiedzialne za utrzymanie rodziny. Pieniądze lub inne dobra materialne są więc używane jako narzędzie budowania jawnej lub ukrytej dominującej pozycji w rodzinie i stają się kartą przetargową[2]. W Wysokich Obcasach opublikowano wyniki Europejskiego Sondażu Społecznego, które wskazują, że aż 22 proc. kobiet w Polsce nie ma żadnych własnych dochodów. Osoby te są najczęściej uzależnione od swoich partnerów, którzy stosują wobec nich różne formy przemocy ekonomicznej. Należy także dodać, że zjawisko to dotyka nie tylko tych kobiet, które nie zarabiają[3]. Przemoc ekonomiczna dotyczy także kobiet, które mogą być niezależne finansowo od partnerów, ale manipulacje sprawcy doprowadzają je do takiego stanu, że czują się całkowicie od nich zależne finansowo lub czują, że życie ich partnerów zależy od nich.

Aby rozpoznać przemoc ekonomiczną, trzeba zwrócić uwagę na takie zachowania sprawcy:

  • pozbawianie środków do życia – nie daje pieniędzy na podstawowe potrzeby,
  • okradanie rodziny, zabierając jawnie lub po kryjomu pieniądze, np. na alkohol, hazard, narkotyki;
  • ograniczanie dostępu do pieniędzy, np. wyliczanie pieniędzy na zakupy, rachunki domowe i inne wydatki; zabieranie karty kredytowej,
  • ograniczanie możliwości korzystania ze wspólnych dóbr materialnych: mieszkania, samochodu lub telefonu,
  • kontrolowanie wydatków – za dużo wydajesz pieniędzy na jedzenie i ciuchy dla dzieci, gdybyście trochę bardziej szanowali pieniądze, które zarabiam, to byście mniej jedli,
  • obniżanie wartości zarobionych pieniędzy (zarabiasz na waciki, kobiety internalizują te pogardliwe określenia i same zaczynają traktować swoje zarobki w podobny sposób: zarabiam na waciki, sama nie dam rady utrzymać siebie i dzieci),
  • obniżanie wartości i zdolności do samodzielnego życia (beze mnie nie zarobiłabyś ani grosza – czasem bywa tak, że kobieta jest samodzielna i prowadzi własną firmę, natomiast spostrzega siebie jako całkowicie bezradną),
  • zastraszanie – nie dam ci ani grosza, kiedy ode mnie odejdziesz, a w sądzie udowodnię, że nie mam dochodów,
  • przerzucanie odpowiedzialności za utrzymanie rodziny na partnerkę – bez ciebie nie przeżyję, skazujesz mnie na bezdomność, jeżeli ode mnie odejdziesz, to stanę się bezdomny (postawa sprawcy),
  • przekupywanie dzieci prezentami (mamy nie stać na takie prezenty. Jeżeli się ze mną rozstanie, to nigdy nie będzie jej stać na prezent dla was, a ja nie będę mógł wam kupować takich prezentów),
  • ty się do niczego nie nadajesz, nie zarobisz na siebie, bo nikt nie przyjmie cię do pracy,
  • wszyscy mnie wykorzystujecie i traktujecie jak skarbonkę,
  • zobaczcie, jaki poziom życia wam zapewniam; beze mnie nic nie znaczycie,
  • nie mogę podjąć pracy, bo wszyscy chcą mnie wykorzystać i płacą mi zbyt mało.

Poczucie zależności ofiary od sprawcy, jego wszechmocy jest zwykle budowane w taki sam sposób, jak w innych rodzajach przemocy. W tym przypadku życie rodzinne kształtowane jest wokół takiej wartości jak pieniądz i dobra materialne, które stanowią podstawę poczucia władzy i wartości sprawcy.

Sprawcy przemocy ekonomicznej

Ze względu na charakterystyczne mechanizmy stosowane w przemocy ekonomicznej można wyróżnić kilka typów sprawców:

Typ psychopatyczny (żerujący) – okrada partnerkę, zmusza do pracy i oddawania pieniędzy. Osoby stosujące ten rodzaj przemocy charakteryzują się bezwzględnością w wymuszaniu i stosowaniu manipulacji, które mają na celu uzyskanie dostępu do pieniędzy. Bywa, że nie zapewniają rodzinie nawet podstawowych zasobów materialnych. Czasem są to osoby, które nie pracują lub prowadzą działalność przestępczą. Często zdarza się, że są uzależnione od alkoholu lub hazardu. Charakterystyczna w tej formie przemocy ekonomicznej jest brutalność psychiczna, a często także fizyczna w wymuszaniu pieniędzy. Osoby, które można zakwalifikować do tej grupy, nierzadko zastraszają partnerkę pobiciem lub wręcz spełniają swoje groźby. Zmuszają do bezwzględnego posłuszeństwa stosując wszystkie inne rodzaje przemocy wobec niej lub dzieci. Po rozstaniu lub rozwodzie nie płacą alimentów, a czasem nadal wymuszają środki finansowe. Ten typ przemocy spotykany jest również w innych relacjach niż partnerskie, np. wobec rodziców lub dziadków. Osoba dorosła, która nie pracuje, żyje z emerytury matki lub ojca, babci czy dziadka, w sposób bezwzględny szantażuje ofiarę samobójstwem lub bezdomnością, stosuje także przemoc fizyczną.

Typ sadystyczny – czerpie poczucie władzy i przyjemności z zależności finansowej partnerki. Podkreśla swoje zasługi w utrzymywaniu rodziny: gdyby nie ja, to byście nie mieli co jeść. Charakteryzuje się dużym poczuciem własności, zalicza do niej także partnerkę. Podkreśla swoją zasobność finansową, która należy tylko do niego. Zdarza się, że szantażuje partnerkę pozbawieniem jej dostępu do finansów, obniża jej zdolność do zabezpieczenia bytu materialnego. Ogranicza jej możliwości do podjęcia pracy zarobkowej, ponieważ mogłoby to wpłynąć na obniżenie jego komfortu funkcjonowania w rodzinie. Wymaga więc od niej, żeby zajmowała się domem i dziećmi oraz była na jego usługi. W zamian za utrzymanie żąda usług seksualnych, traktując je jako transakcję coś za coś. W sferze seksualnej wykazuje perwersyjne zachowania i zmusza partnerkę do zaspokajania swoich seksualnych potrzeb – usługi seksualne za utrzymywanie rodziny.

Typ narcystyczny, którego dominującym mechanizmem jest budowanie swojej wyjątkowej pozycji na uwielbieniu przez członków rodziny. Często ten typ sprawców obdarowuje partnerkę prezentami, ale zwykle są to prezenty, które stanowią o jego pozycji społecznej i pozycji w rodzinie. Jej potrzeby są mało znaczące. Partnerka ma budować jego wyjątkowy wizerunek, dlatego jest gotowy przeznaczać duże sumy pieniędzy na zapewnienie jej dobrego wyglądu (stroje, makijaż, fitness). Zwykle wzmacnia w niej poczucie bezradności poprzez uzależnianie jej od wysokiego standardu życia. W codziennym życiu kontroluje wydatki partnerki pokazując, jak bardzo jest od niego zależna i ile mu zawdzięcza. Często chwali się swoją zasobnością materialną w towarzystwie, jednocześnie żądając od partnerki, aby potwierdzała jego wielkość. Zdarza się, że ten typ sprawcy stosuje bardzo brutalną przemoc fizyczną i seksualną wobec partnerki.

Inną odmianą tego typu sprawców przemocy jest osoba, która nie podejmuje pracy, ponieważ żadna oferta nie zaspokaja jej wyjątkowych ambicji. Wybiera pozorną zależność finansową od partnerki, obarczając ją odpowiedzialnością za materialną stronę życia rodziny i krytykując za niskie zarobki. Ten typ sprawcy buduje swoją pozycję społeczną na zamożności partnerki, utrzymując, że osiąga ona takie zarobki tylko dzięki relacjom z nim.

Typ kompulsywny (oszczędny) – nadaje szczególne znaczenie pieniądzom, które traktuje jako gwarancję bezpieczeństwa i wyraz szacunku dla jego ciężkiej pracy. Zmusza członków rodziny do oszczędzania, które staje się najważniejszą wartością zapewniającą bezpieczeństwo, nawet wtedy, gdy rodzina ma dochody na wystarczającym poziomie. Uzasadnia swoje zachowania tym, że trzeba kupić coś nowego lub oszczędzać na tzw. czarną godzinę. Najważniejszym i najbardziej charakterystycznym przejawem tego typu przemocy ekonomicznej jest wypominanie każdego wydatku przez wiele miesięcy, a nawet lat oraz wypominanie partnerce i dzieciom ile kosztuje ich utrzymanie. Czasem przeradza się to w chroniczne prześladowanie wszystkich członków rodziny np. awantury za zapalanie światła w domu, kiedy jest jeszcze szaro i coś widać lub za zjedzenie kanapki dlatego, że smakowała, a nie dlatego, że jest się głodnym lub że jest zbyt dużo jedzenia w lodówce i dzieci będą wyjadały.

Typ ukryty (niezadowolony)–taka osoba nie wyraża wprost zarzutów dotyczących finansów, ale w sytuacjach konfliktowych używa argumentów: pamiętaj, kto cię karmi, nie podoba się, to się wynoś; dopóki jesz mój chleb, to nie masz prawa się sprzeciwiać. Wyraża niezadowolenie ze sposobu gospodarowania pieniędzmi. Przekazuje środki na utrzymanie rodziny partnerce, ale zarzuca jej niegospodarność i rozrzutność. Kiedy partnerka proponuje, żeby sam zaczął zarządzać pieniędzmi, stosuje unikanie, ociąganie się (np. od następnego tygodnia lub miesiąca – zwykle nie podejmuje tych działań). Charakterystyczne jest narzekanie na dzieci, które zbyt dużo kosztują. Chętnie ograniczają uczestnictwo dzieci w zajęciach dodatkowych, np. hobby, obniżając wartość tych zajęć.

Typ niedojrzały, bezradny – bez ciebie nie przeżyję, więc musisz mnie utrzymywać. Ten typ sprawcy zwykle nie podejmuje pracy, ponieważ ma trudności ze znalezieniem lub utrzymaniem jej. Często używa argumentów oskarżających system gospodarczy, że jest niesprawiedliwy i tylko dla ludzi młodych lub dobrze wykształconych, pracodawców, że wykorzystują pracowników i zbyt dużo wymagają. Jedynym sposobem przeżycia w tym strasznym świecie jest korzystanie z dochodów partnerki, która ma szczęście, bo znalazła pracę odpowiednią dla siebie. Sprawcy niedojrzali zwykle nie podejmują także pracy w domu na rzecz rodziny, argumentując tym, że nie potrafią, np. gotować, prać czy sprzątać lub zająć się dziećmi. Prowadzą zwykle pasożytniczy tryb życia, nie biorąc odpowiedzialności za bezpieczeństwo materialne rodziny.

Przedstawione w zarysie grupy osób stosujących przemoc ekonomiczną wskazują na zróżnicowanie zachowań i mechanizmów wywierania wpływu na partnerki lub inne osoby w rodzinie. Rozpoznanie tego rodzaju przemocy i nadanie jej odpowiedniego znaczenia i ważności pozwala lepiej zrozumieć trudności w rozwiązywaniu problemów rodziny oraz ukierunkowywać właściwie pracę terapeutyczną ze sprawcą.

Autor – Dorota Dyjakon – doktor psychologii i certyfikowany psychoterapeuta, kierownik Wydziałowej Pracowni Psychologii na Wydziale Nauk Pedagogicznych w Dolnośląskiej Szkole Wyższej we Wrocławiu. Zajmuje się psychoterapią osób doświadczających przemocy w dzieciństwie (complex trauma) oraz osobami, które stosują przemoc wobec bliskich i szkoli psychoterapeutów w tym obszarze.

_____________

[1] Za: Plopa, M., (2005) Psychologia rodziny. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 64.

[2] Adams, A.E., Sullivan, C.M., Bybee, D. & Greeson, M.R. (2008). Development of the Scale of Economic Abuse. Violence Against Women, 14 (5), 563.

[3] http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/ 1,114377,129136 67,Przemoc_ekonomiczna_wobec_kobiet___wstydliwy_polski.html

BIBLIOGRAFIA

Adams, A.E., Sullivan, C.M., Bybee, D. & Greeson, M.R. (2008). Development of the Scale of Economic Abuse. Violence Against Women, 14 (5), 563.

Plopa, M., (2005) Psychologia rodziny. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Zródło: https://www.niebieskalinia.pl/edukacja/materialy-edukacyjne/artykuly;
dostęp dnia 01.06.2020 r.